UAM ZAKŁAD  FRAZEOLOGII   I   KULTURY  JĘZYKA  POLSKIEGO Instytut Filologii Polskiej
Collegium Maius
ul. Fredry 10
61-701 Poznań


aktualizacja: 15.04.2021 r.
Aktualności

22.04.2021 r. o 16.00 podczas zdalnego zebrania (poprzez MS Teams) referat: Neologizmy artystyczne Jacka Dukaja jako przedmiot badań nad poprawnością językową wygłosi mgr Ilona Mikołajczak.

Archiwum zebrań naukowych dostępne jest tutaj.



Zapraszamy na nową podstronę projekty, na której można znaleźć opis grantów realizowanych w Zakładzie Frazeologii i Kultury Języka Polskiego oraz w Pracowni Leksykograficznej.

Nowości wydawnicze


Jerzy Borowczyk
Krzysztof Skibski

Literackie gramatyki ciągłości i nadmiaru. Próba filologiczna

Wydawnictwo Universitas
Kraków 2021



Lektura w dialogu literaturoznawczo-językoznawczym pozwoliła nam zaproponować określony sposób analizy tekstów. W dużej mierze jest to fascynacja wolnością języka literatury – od jego wirtuozerskiej kondensacji w wierszu wolnym po szerokie pasaże w przestrzeni prozy. Zarazem jest tu urzeczenie niezawisłością czytelniczych, nie tylko analityczno-interpretacyjnych, gestów, które pozwalały nam doświadczać swobody (i ograniczeń) odbiorczego powtórzenia. Dokonaliśmy wyboru utworów poetyckich i prozatorskich w sposób, w jaki wybiera się fotografie. Z koniecznością dopowiadania tego, co wydarzyło się pomiędzy jednym ujęciem a innym. Nie ma ciągłości następstw, ale jest konsekwencja w myśleniu. Nie ma też odliczania, choć dominuje świadomość zdarzania się określonych zjawisk. Są to zjawiska tekstowe. Nie dążyliśmy do skonstruowania całości. Chcieliśmy poddać się filologicznej próbie, by docenić raz jeszcze (inaczej, wspólnie) artystyczną wolność literatury.



fragment opisu książki






Anna Surendra
Moda językowa na zapożyczenia angielskie w prasie kobiecej
Wydawnictwo Naukowe SILVA RERUM
Poznań 2019


Autorka dołącza do grona lingwistów leksykologów i leksykografów zainteresowanych zjawiskami zachodzącymi w określonych sferach leksyki współczesnej polszczyzny. Buduje własną wersję koncepcyjną opisu anglicyzmów na przykładzie ośmiu wybranych tytułów polskiej prasy kobiecej, wpisując się twórczo w obszar badań swych mistrzów.
Autorce udaje się w zwartym wywodzie przedstawić zarówno zjawisko mody językowej, jak i dominacji amerykańskiej kultury i języka angielskiego w wersji amerykańskiej we współczesnym świecie oraz ich przyczyny. Interesująco i z uwzględnieniem różnych punktów widzenia ukazane zostały też rozważania na temat mody odzieżowej w kontekście kulturowym, socjologicznym, psychologicznym i estetycznym, a także dyskursu związanego z tym zjawiskiem. Cennym uzupełnieniem pracy jest dwuczęściowy słownik zapożyczeń angielskich w wybranej prasie kobiecej z lat 2013–2015, mający szczególną wartość dla leksykografii.
Autorka podkreśla, że język czasopism kobiecych, wbrew ambicjom piszących w nich dziennikarzy, prowadzi do banalizacji i zubożenia polszczyzny w jej odmianach medialnych, ale też jej słownictwa ogólnego. Ta publikacja jest ważnym działaniem w kierunku uwrażliwienia Polaków na istniejący problem i może służyć jako pomoc w krzewieniu kultury języka polskiego, zarówno wśród dziennikarzy, jak i czytelników prasy (nie tylko kobiecej).


fragment recenzji prof. UMCS dr hab. Anny Dunin-Dudkowskiej
Kultura komunikacji językowej 6.
Kultura komunikacji w dydaktyce


pod redakcją
A. Piotrowicz, M. Witaszek-Samborskiej, K. Skibskiego
Wydawnictwo Nauka i Innowacje
Poznań 2020



Kultura komunikacji w teorii i praktyce dydaktycznej jest podstawowym zagadnieniem tej książki. Autorzy odnoszą się do kwestii kształcenia kompleksowo – od formułowania ogólnych tez, sądów i postulatów, które mają inicjować nowe badania, ale też wywoływać zdecydowaną reakcję instytucji odpowiedzialnych za edukację, przez analizy przykładów (zjawisk językowych występujących w konkretnych praktykach edukacyjnych – tendencji i zagrożeń w tym zakresie) oraz omówienia nowych narzędzi cyfrowych usprawniających i zmieniających procesy dydaktyczne, po rozważania nad wielokulturowością i funkcjonowaniem w wielobarwnym świecie rozmaitych języków, światopoglądów czy celów.


 fragment z Przedmowy Redaktorów 


Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Frazeologia w stylach i gatunkach mowy

pod redakcją
P. Flicińskiego, K. Skibskiego
Wydawnictwo Naukowe UAM
Poznań 2019

Piotr Fliciński, Krzysztof  Skibski, Słowo wstępne 


Wojciech Chlebda, Frazeologia gatunkowa a leksykografia przekładowa. Wybrane problemy i przykłady


Jolanta Ignatowicz-Skowrońska, Kwestie dyskusyjne w opisie leksykograficznym nowych związków frazeologicznych pochodzących z języka angielskiego


Gabriela Dziamska-Lenart, Frazeologia a terminologia. Uwagi na podstawie badań frazeograficznych


Alicja Nowakowska, Frazemy w nazwach imprez turystycznych (na podstawie katalogów biur podróży)


Ewa Młynarczyk, Frazeologia zapowiedzi internetowych (na przykładzie grupy frazemów z metaforą POLOWANIE)


Piotr Müldner-Nieckowski, Uwagi metodologiczne w sprawie badania frazeologii we współczesnej prozie polskiej


Anna Szyntor-Bykowska, Poezja słowa – o specjalizacji znaczeń frazeologicznych w utworach Heleny Raszki


Ewelina Woźniak-Wrzesińska

Słowa we mgle. Leksyka, terminy i pojęcia w tekstach współczesnej humanistyki wybrane zagadnienia
Wydawnictwo KUL
Lublin 2019




Spis treści

VADE MECUM
o przyczynie pracy i jej treści

I. SILVA RERUM
o języku nauki, języku naukowym i przemianach w sposobach naukowego opisu

II. GRATA NOVITAS
o pochodzeniu polskich studiów kulturoznawczych i o badaniach nad kulturą

III. CORPUS DELICTI
o podstawie materiałowej, cechach leksyki oraz o korpusach porównawczych

IV. AUDIATUR ET ALTERA PARS
o terminach, metaforach, mglistości pojęć i różnych rodzajach rozproszeń

V. COGITATIONIS POENAM NEMO PATITUR
o pojęciach, metaforach i zmianach w sposobie naukowego opisu raz jeszcze

VI. AD EXTREMUM
o dotychczasowych rozważaniach i wnioskach, jakie się nasuwają



ŹRÓDŁA
BIBLIOGRAFIA
SPIS TABEL, RYSUNKÓW I SCHEMATÓW
ROZWIĄZANIE SKRÓTÓW
ANEKS
INDEKS NAZWISK
Stulecie poznańskiej polonistyki (1919-2019)



t. 1: Okres międzywojenny i lata okupacji
red. B. Judkowiak, S. Wysłouch, S. Karolak, A. Piotrowicz Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”
Poznań 2018, ss. 384



t. 2: Językoznawstwo po roku 1945
red. A. Piotrowicz, S. Wysłouch, B. Judkowiak, S. Karolak Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”
Poznań 2018, ss. 430



t. 3: Nauka o literaturze po roku 1945
red. S. Wysłouch, B. Judkowiak, S. Karolak, A. Piotrowicz Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”
Poznań 2019, ss. 597


Małgorzata Miławska-Ratajczak

Dialog w roli głównej. Polszczyzna we współczesnym kinie na przykładzie wybranych autorów

Wydawnictwo Universitas
Kraków 2018



Prezentowany w monografii punkt widzenia, metaforycznie sygnalizowany już w początkowych słowach tytułu, służy podkreśleniu właściwego dialogowi miejsca w dziele filmowym. W swoistym, osobnym, niezwykle przyjemnym w odbiorze idiostylu ze sporą dozą humoru, Autorka przeprowadza krok po kroku naukową, acz zrozumiałą dla każdego miłośnika X muzy, analizę środków językowych składających się na różne sposoby autorskiego kształtowania polszczyzny (zwanych strategiami stylistyczno-językowymi), czyli strategię kumpla w filmach Juliusza Machulskiego, strategię anatoma w dziełach Marka Koterskiego, strategię wrażliwca w kinie Jana Jakuba Kolskiego, strategię prowokatora w utworach Władysława Pasikowskiego i strategię naturalisty u Wojciecha Smarzowskiego. Językoznawcze (a więc stereotypowo kojarzone z nudną szkolną gramatyką), konsekwentne od pierwszych do ostatnich stron książki spojrzenie na współczesne dzieła filmowe okaże się z pewnością zaskakująco interesujące dla wielu czytelników.            
      

                                 
fragment recenzji prof. UAM dr hab. Małgorzaty Witaszek-Samborskiej



Kultura komunikacji językowej 5.
Kultura komunikacji potocznej
w językach słowiańskich


pod redakcją
A. Piotrowicz, M. Witaszek-Samborskiej, K. Skibskiego
Wydawnictwo Nauka i Innowacje
Poznań 2018



W przedkładanej Czytelnikowi monografii wieloautorskiej pt. Kultura komunikacji potocznej w językach słowiańskich znalazły się teksty, które zostały wygłoszone podczas V Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej z cyklu „Kultura Komunikacji  Językowej”. Konferencja ta organizowana jest od 2009 roku w pałacu w Będlewie  (w Ośrodku Badawczo-Konferencyjnym Instytutu Matematycznego Polskiej Akademii Nauk) przez Zakład Frazeologii i Kultury Języka Polskiego oraz Pracownię  Leksykograficzną Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Na ostatnie sympozjum, które odbyło się w dniach od 7 do 10 maja 2017 roku, organizatorzy zaprosili – podobnie jak w 2015 r. – nie tylko językoznawców polonistów, ale także slawistów. Poszerzenie kręgu uczestników przyniosło znakomite efekty naukowe,  czego dowodem są artykuły prezentowane w niniejszym tomie.

 fragment z Przedmowy Redaktorów 




Anna Piotrowicz
Małgorzata Witaszek-Samborska

Słownictwo gwary miejskiej Poznania
w ujęciu tematycznym

Wydawnictwo Nauka i Innowacje

Poznań 2018

Spis treści


Zagadnienia wstępne
1. O pojęciach pole wyrazowe, pole semantyczne, pole tematyczne 
2. CZŁOWIEK
    2. 1. CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA
    2. 2. CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA
    2. 3. CZĘŚCI CIAŁA
    2. 4. CZYNNOŚCI ORAZ STANY FIZYCZNE I FIZJOLOGICZNE
    2. 5. ZAWODY
3. AKTYWNOŚĆ CZŁOWIEKA 
    3. 1. KOMUNIKACJA JĘZYKOWA
    3. 2. SPORT 
4. WOKÓŁ CZŁOWIEKA 
    4. 1. KULINARIA
    4. 2. GOSPODARSTWO DOMOWE – UTENSYLIA
    4. 3. PRZYRODA
5. Trwałość leksyki regionalnej w wybranych polach 
    5. 1. Verba dicendi
    5. 2. Nazwy pożywienia
    5. 3. Nazwy z zakresu gospodarstwa domowego
Podsumowanie
Wykaz skrótów
Wykorzystana literatura przedmiotu
Słownik regionalizmów poznańskich występujących w książce
The Vocabulary of Poznań Urban Polish Approached Thematically (summary)


Krzysztof Skibski
Poezja jako iteratura. Relacje między elementami języka poetyckiego w wierszu wolnym
Wydawnictwo Naukowe UAM
Poznań 2017



Iteratura to więc literatura swoista, której odbiór warunkowany jest powtórzeniem nieprostym, anachronicznym (bo specjalnie zawieszonym w czasie), realizującym się w osobliwej pętli zadania pozornie zamkniętego i w układzie o ograniczonym stopniu swobody. W taki sposób pojmowany jest tu wiersz wolny ze względu na postać zastaną, na jego niewyczerpaną awangardowość i antycypacyjną moc dzieła sztuki. Dookreślenie specyfiki tego typu wiersza może się dokonywać ze względu na dzieje formy, może jednak – też w pewnym sensie iteracyjnie – realizować się w spowolnionym badaniu synchronicznym. Spowolnionym, bo odwołującym się do mapy tekstu, do jego punktów swoistych, do językowych relacji w nieustannym odniesieniu do kultury, relacji, które dyskretnie orientują przyszłe działania interpretacyjne.
                      

 fragment wstępu
















red.  EWELINA WOŹNIAK-WRZESIŃSKA 2018
PIOTR FLICIŃSKI 2006–2018
 Document made with Nvu